موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی

کتاب راهنمای تدوین دوره های آموزشی برونداد محور در حوزه مهندسی؛ با تمرکز بر دوره کارشناسی فناوری اطلاعات توسط دکتر مریم حسینی لرگانی عضو هیأت علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی و دکتر فرهاد ابراهیم آبادی و دکتر جعفر توفیقی تألیف و به همت انتشارت موسسه منتشر شد.

به گزارش روابط عمومی موسسه این کتاب در هفت فصل تدوین شده و مولفان در مورد کتاب چنین بیان کرده اند:

نویسندگان کتاب حاضر علاقه وافری به چگونگی تدوین دوره­های آموزشی مهندسی بر اساس شایستگی­های مورد تقاضای بازار کار داشته و در همین رابطه بررسی­های زیادی را انجام داده و تجربیات متعددی را کسب کرده­اند. این علاقه و تجربه، نویسندگان حاضر را بر آن داشت که به جمع­بندی بررسی­ها و تجربیات خود در قالب یک اثر بپردازند؛ تا بتوانند به سهم خود در بهبود کیفیت دوره­های آموزشی مهندسی ارائه شده در داخل کشور مشارکت نمایند. نویسندگان زمانی به ضرورت و اهمیت کار خود پی بردند که دریافتند درصد بالایی از فارغ­التحصیلان مهندسی بخصوص فارغ­التحصیلان رشته فناوری اطلاعات از بیکاری رنج می­برند و این در حالی است که در کشورهای توسعه یافته بیشترین درصد اشتغال مربوط به این فارغ­التحصیلان است. تخصص و تجربه نویسندگان کتاب حاضر آنها را یاری کرد که موضوعات، چالش­ها و دیدگاه­ها را از منظرهای مهندسی و آموزش عالی به دقت مورد بررسی قرار دهند. البته در این راه اساتید و صاحبنظرانی بیشماری بودند که با اظهارات ارزنده خود، نویسندگان را در تدوین کتاب حاضر راهنمایی کرده­اند که از این بزرگواران تشکر و قدردانی می­شود.

کتاب راهنمای تدوین دوره های آموزشی برونداد محور در حوزه مهندسی؛ با تمرکز بر دوره کارشناسی فناوری اطلاعات، در ۳۹۹ صفحه و با قیمت یک میلیون و دویست هزار ریال در دسترس علاقمندان می باشد.

 

• اطلاعات بیشتر...

کتاب قلدری آکادمیک به قلم دکتر زهرا رشیدی عضو هیأت علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی تألیف و توسط موسسه منتشر شد.

به گزارش روابط عمومی موسسه این کتاب در پنج فصل تدوین شده و مولف در مورد کتاب چنین بیان کرده است: هرجا سخن از دانشگاه به میان می آید به سراغ دانش می‌رویم. حال آن که از پرداختن به روح دانشگاه وا مانده ایم. روح و جان دانشگاه در مسیر شدن نیاز به نقدی سازنده دارد. نویسنده با این رویکرد نه برای کوچک کردن انسان اندیشمند دانشگاهی و دانشگاه ایرانی، بلکه برای درک پدیده قلدری از منظر آنانی که برای داشتن گام هایی استوار در قلمرو دانش نیازی به محیطی سالم و آرامشی درونی دارند: به کاوش و پی جویی رد پای پدیده قلدری در محیط دانشگاه و در روابط اعضای هیأت علمی آن پرداخته است. آنچه در اینجا به قلم آمده، فقط نشان دهنده صداقت خودشکنانه دربیان مسائل بازیگران عرصه دانش است. چرا که برای فهم مشکلات اجتماعی چاره ای جز بیان حقیقت هرچند تلخ نیست. بی پردگی و داشتن قلمی روان، در ضمن فرونکستان از نیکی ها و مطلوبیت ها، یگانه راه واکاوی، چاره جویی ژرف و موشکافانه حقایقی است که می تواند تعالی و اوج گیری دانشگاه و دانشگاهی را شدنی تر کند.

کتاب قلدری آکادمیک، در ۲۴۱ صفحه و با قیمت پانصد و هشتاد هزار ریال در دسترس علاقمندان می باشد.

 

• اطلاعات بیشتر...

نخستین جلسه میز پژوهشی "راهنمایی برای شیوه جاری‌سازی آموزش ترکیبی در دانشگاهها" در ذیل شبکه متخصصان آموزش عالی (شماع) توسط موسسه برگزار می شود.

🔸مدیر میز: دکتر زهرا رشیدی عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی
 

⏱️ زمان: چهارشنبه دهم اسفند ماه ۱۴۰۱  ساعت ۱۴:۰۰

◀️ مکان: خیابان نلسون ماندلا (آفریقا)، کوچه گلفام، شماره ۷۰، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، سالن شهید سلیمانی

◀️ لینک ورود به جلسه: live.irphe.ac.ir

نخستین جلسه میز پژوهشی "راهنمایی برای شیوه جاری‌سازی آموزش ترکیبی در دانشگاهها" به مدیریت دکتر زهرا رشیدی عضو هیات علمی موسسه و با حضور اعضای میز به میزبانی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی موسسه دکتر علی باقر طاهری نیا رئیس موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی در رابطه با دلایل تاسیس شبکه دانش آموختگان آموزش عالی و برگزاری میزهای پژوهشی گفت: پس از بررسی های صورت گرفته و براساس تجربه موسسات مشابه بین المللی به یک خلاء رسیدیم  و آن خلاء عبارت است از شبکه سازی متخصصان آموزش عالی، یکی از ماموریت های موسسات مشابه موسسه ما در دنیا ایجاد شبکه های ملی و بین المللی است.

طاهری نیا افزود: بررسی تجربه های بین المللی و حجم مسائل و موارد آموزش عالی به ما این پیام را می دهد که باید راههای موازی را طی کنیم. لذا با تعداد محدود هیات علمی در موسسه بهترین کار، ایجاد شبکه متخصصان آموزش عالی (شماع) است. در اولین قدم با دعوت از پیشکسوتان و صاحبنظران اساسنامه شبکه تهیه و به تصویب شورای پژوهشی موسسه رسید.

وی در ادامه با تعریف شبکه متخصصان آموزش عالی گفت: در شبکه متخصصان افرادی که دانش آکادمیک در حوزه آموزش عالی داشته اند، افرادی که تجربه مدیریتی و موفق و طراز بالا در این حوزه داشته اند و همچنین افرادی که کارهای تحقیقاتی و پژوهشی در حوزه آموزش عالی داشته اند عضو این شبکه خواهند شد. اساسنامه برای عضویت افراد وسیع دیده شده و شناسایی افراد نخبه در حال انجام است.

میزهای پژوهشی یکی از برون دادهای شبکه شماع است

طاهری نیا یکی از برون دادهای بیرونی این شبکه را میزهای پژوهشی دانست و ویژگی این میزها را وجود یک گروه پژوهشی سیار با اولویت مسئله محوری، بین رشته ای، تحول گرا و مدت دار برشمرد و ادامه داد: برگزاری نخستین میز پژوهشی تجربه ای است که برای موسسه ماندگار خواهد بود و انتظار بنده این است مسائل آموزش عالی که بسیار هم فراوان است در این میزها مطرح شود.

دعوت از متخصصان برای عضویت در شبکه شماع

در ادامه دکتر نجف آقایی مشاور رئیس موسسه و دبیر شبکه متخصصان آموزش عالی گفت: ما به دنبال ایجاد این شبکه و شناساندن این شبکه در بعد ملی هستیم. شبکه در حال شکل گیری است و هنوز ابهامات مختلفی مانند نوع ساختار، اهداف و افق پیش رو وجود دارد.

وی در ادامه ضمن درخواست از شرکت کنندگان در نشست در خصوص بررسی راههای جذب متخصصان در این شبکه گفت: یکی از این راهها خلق ارزش است و اگر ما در این شبکه ارزش خلق کنیم ذینفعان نیز برای جذب در این شبکه پیش قدم می شوند. 
 

دکتر محمد جوادی پور نیز گفت: شان موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی یک شان حاکمیتی است و تاسیس شبکه شماع و برگزاری میزهای پژوهشی نیز ایده خوبی است.  وی ادامه داد: استفاده از تجارب و ظرفیت دانشگاهها و پژوهشگاهها یکی از مواردی است که می بایست مد نظر قرار گیرد و برای شبکه نیز می توان لایه های مختلف رسمی و غیررسمی تعریف کرد. اجتماع متخصصان کشور نیاز به داشتن برنامه دارد لذا نیاز است تا خود شبکه برنامه ای مدون داشته و با احصاء مشکلات وزارت علوم بر اساس اولویت ، میزهای مختلفی را برگزار کند.

عضو هیات علمی دانشگاه تهران در ادامه با اشاره به عنوان میز گفت: باید محاسن، ظرفیت ها و معایب یادگیری ترکیبی را استخراج کنیم. اگر داریم به یادگیری ترکیبی نگاه می کنیم بحث نباید فقط پیوند آنها باشد بلکه اتفاق حداکثری این است که بدانیم استاد ما چه میخواهد؟ و باید نسبت به رفع نیازهای او حرکت کنیم و آزادی عمل را به استاد بدهیم.

دکتر کیوان صالحی عضو هیات علمی دانشگاه تهران نیز ضمن تبریک ایده برگزاری میز پژوهشی گفت: به نظر بنده دانشگاه به جای مسئله محوری می بایست مسئله آفرینی کند لذا دانشگاه فقط به حل مسائل فکر نمی کند و به سمت رهبری جامعه حرکت می کند. وی همچنین پیشنهادهای خود را در خصوص عناوین میزهای پژوهشی آینده با اعضاء نشست به اشتراک گذاشت.

دکتر زهرا احمدی عضو هیات علمی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی نیز با اشاره به عنوان میز پژوهشی خواستار آن شد تا خروجی میزهای پژوهشی بصورت منویی در اختیار افراد قرار گیرد تا ذینفعان نیز حق انتخاب داشته باشند. وی همچنین افزود: شبکه باید دربرگیرنده محورهایی باشد که می توانند بر کیفیت آموزش عالی تاثیر بگذارند.

دکتر مریم برادران عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق(ع) گفت: از این میز قصه گفتگو و تنوع پذیری به ذهنم می رسد لذا باید در میزهای آِینده از مرکز گرایی فاصله گرفت و به سایر استانها و دانشگاههای کشور نیز تسری پیدا کند. خود میز می تواند تلفیقی باشد و پیشنهاد من این است که در تعریف محورها و مسئله ها فرآیندی طی شود که همه بتوانند پیشنهادی برای عناوین میز را داشته باشند.

دکتر مریم حسینی نیز ضمن اشاره به احصاء مهمترین مسائل حوزه آموزش عالی گفت: مهمترین مسائل باید با نظر و مشارکت همه دانشگاهها و اعضای هیات علمی احصاء و اولویت بندی شود.

عضو هیات علمی موسسه ادامه داد: دغدغه بنده اینست که پس از انجام همه این کارها و انتخاب بهترین عناوین سرنوشت خروجی جلسات چه می شود و این خروجی به کجا بازخورد داده می شود؟ دانشگاه به عنوان یک نهاد در درجه اول نیاز است که مسائل جامعه و شهروندان را حل کند.

دکتر زهرا نیکنام عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی نیز در پاسخ به سوال چه ارزشی خلق کنیم تا اافراد خودشان به شبکه ملحق شوند گفت: می توان از دو منظر به این سوال پاسخ داد یک اینکه علایق متخصصان آموزش عالی چیست و به چه چیززهایی نیاز دارند  و اگر این شبکه به نیاز آنها پاسخ دهد افراد خود به شبکه می پیوندند. لذا احصاء نیازها، دغدغه ها و خواسته ها حتما باعث حضور افراد می شود. و در بعد بعدی اساتید از تعاملات علمی استقبال می کنند لذا باید موانع این موضوع برداشته شود.
 

در راستای برگزاری سلسله سخنرانی های موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی دکتر مریم حسینی عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی سخنرانی می کند. 

◀️ موضوع: بررسی میزان سبز بودن برنامه درسی رشته ترویج و آموزش کشاورزی با استفاده از تکنیک برچسب‌گذاری زیست محیطی

🔸سخنران: دکتر مریم حسینی عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی

⏱️ زمان: دوشنبه هشتم خرداد ساعت ۱۰:۰۰

◀️ مکان: خیابان نلسون ماندلا (آفریقا)، کوچه گلفام، شماره ۷۰، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، سالن شهید سلیمانی

دومین جلسه میز پژوهشی «راهنمایی برای شیوه جاری‌سازی آموزش تلفیقی در دانشگاه‌ها» به صورت مجازی به میزبانی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی و با مدیریت خانم دکتر زهرا رشیدی عضو هیات علمی گروه نوآوری آموزشی و درسی، دبیری خانم هما فضلی کارشناس مسئول گروه و حضور اعضاء برگزار شد.

سومین جلسه میز پژوهشی «راهنمایی برای شیوه جاری‌سازی آموزش تلفیقی در دانشگاه‌ها» به صورت مجازی به میزبانی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی و با مدیریت خانم دکتر زهرا رشیدی عضو هیات علمی گروه نوآوری آموزشی و درسی، دبیری خانم مهندس هما فضلی کارشناس مسئول گروه و حضور اعضاء برگزار شد.

دکتر علی باقر طاهری نیا رئیس موسسه پژوهش و برنامه ریزی با صدور حکمی دکتر مریم حسینی مدیر گروه نوآوری های آموزشی و درسی را به سمت سردبیر فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی منصوب کرد.

عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی در تشریح نخستین میز پژوهشی با عنوان «راهنمایی برای شیوه جاری‌سازی آموزش ترکیبی در دانشگاه‌ها» گفت: آموزش ترکیبی در عصر جدید به صورت قطعه‌ای از پازل برای بقای آموزش دانشگاهی مورد توجه قرارگرفته است.

همراه با فناوری‌های تحول آفرین در نظام آموزشی و گرایش بسیاری از دانشگاه‌ها در به‌کارگیری آنها در طراحی برنامه‌های درسی و اجرا در کلاس‌ها و تجربه بسیار مفید دانشگاه‌ها در دوران همه‌گیری کرونا در برگزاری کلاس‌های مجازی، فرصت مناسبی برای ترکیب کلاس‌های حضوری و مجازی و استفاده از ظرفیت‌های تجربه شده فراهم آمد. 

در این زمینه با زهرا رشیدی عضو هیئت علمی گروه نوآوری‌های آموزشی و درسی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی به منظور راهنمایی برای جاری سازی آموزش ترکیبی در دانشگاه‌ها گفت‌وگویی انجام داده ایم که در ادامه می‌خوانید. 
 

آنا: به نظر شما تا چه میزان آموزش ترکیبی حائز اهمیت و هدف نهایی از تدوین راهنمای آموزش ترکیبی چه بوده است؟

رشیدی: آموزش ترکیبی در این عصر به صورت قطعه‌ای از پازل برای بقای آموزش دانشگاهی مورد توجه قرارگرفت. از این‌رو، نخستین میز پژوهشی با عنوان «راهنمایی برای شیوه جاری‌سازی آموزش ترکیبی در دانشگاه‌ها» به مدیریت بنده راه‌اندازی شد تا پاسخی مناسب و کارآمد برای شیوه اجرای آموزش ترکیبی در دانشگاه‌های ایران بیابد و بتواند آموزشی در تراز عصر دیجیتال و عملکرد یادگیری بالا با هدف انتظام بخشی، هدایت و ساماندهی، ایجاد و حفظ وحدت رویه ضمن پاسداشت استقلال دانشگاهی داشته باشد.

این میز‌ها که در بازه زمانی کوتاه و میان مدت به چالش‌های روز نظام آموزشی می‌پردازند، متشکل از اعضای خبره‌ای در آن حوزه هستند که در برپایی میز و رسیدن به نتیجه مطلوب مساعدت‌های دانشی و تجربی لازم را می‌کنند و ذیل شبکه متخصصین آموزش عالی (شماع) تعریف می‌شوند، این شبکه به ریاست علی باقر طاهری نیا رئیس مؤسسه و دبیری نجف آقایی هدایت می‌شود.

شبکه شماع، شبکه‌ای نوپا در مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی با ۱۶۰۰ عضو تاکنون با هدف زمینه‌سازی برای تحقق دانشگاه تمدن‌ساز و جامعه‌پرداز و حرکت به سمت کیفیت آموزشی، تحول و مشارکت، شکل‌گرفته شده است. این شبکه به دنبال آن است تا با ایجاد پیوندی مستحکم میان جامعه دانشگاهی و بهره‌گیری حداکثری از ایده‌ها، دیدگاه‌ها و ظرفیت‌های علمی به حل مسائل و چالش‌های آموزش عالی ایران بپردازد. 
 

آنا: ایده شکل‌گیری تدوین راهنمای آموزش ترکیبی از کجا آمده است؟ 

رشیدی: پژوهشی در سال ۱۴۰۱ در زمینه «مطالعه تطبیقی تجارب کشور‌های پیشرو در زمینه آموزش ترکیبی؛ درس‌مایه‌هایی برای آموزش عالی ایران» بر حسب مسئله محور بودن موضوع در دوران کرونا و پساکرونا به مجری گری بنده انجام شد.

یکی از درس‌مایه‌های پیشنهادی این پژوهش با توجه به زیست بوم، تدوین راهنمایی عملی و کاربردی در این زمینه برای دانشگاه‌ها بود که علاوه بر داشتن استاندارد‌ها و انعطاف پذیری لازم (مقاطع و رشته تحصیلی) استقلال دانشگاهی هم مدنظر باشد. این امر به واسطه ظرفیتی که شبکه شماع در اختیار قرار داد، میسر شد.

راهنمای پیشنهادی در برگیرنده چهار مرحله اصلی «تجزیه و تحلیل پارامتر‌ها»، «تعیین اهداف و فعالیت‌های یادگیری»، «طراحی درس ترکیبی» و «ترسیم یک برنامه اقدام (عملیاتی)» است. با توجه به مأموریت‌های جدید دانشگاه، بهره‌مندی از تجارب قبلی اعضای هیئت علمی و دانشجویان و استفاده حداکثری از امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری ایجاد شد.

در استفاده از این راهنما برای هر واحد درسی پاسخ به سه سؤال کانونی؛ ماموریت‌های اصلی درس و یا دستاورد‌های آن چیست؟ ۲. چالش‌های اصلی و بنیادین در طراحی این درس چیست؟ ۳. روش ترکیبی چه ارزش‌افزوده‌ای برای این درس خواهد داشت؟ محورقرار دارد.
 

آنا: آیا راهنمای آموزش ترکیبی مقطع یا واحد درسی جداگانه دارد و تمام دانشگاه‌های دولتی و غیردولتی را در برمیگیرد؟

رشیدی: «راهنما» گزارشی است که به وسیله آن می‌توان مسیر عمل (ترتیب انجام کار به ترتیب اجرای آن) را تعیین کرد. هدف یک راهنما ساده کردن فرآیند‌های خاص بر اساس یک روال معمول یا عملکرد صحیح است؛ بنابراین از آنجا که راهنما انعطاف پذیری لازم را دارد و هدف آن تنها ساده کردن مسیر عمل است، مختص به یک دانشگاه خاص با ماموریت خاص نیست؛ اما آنچه دراینجا حائز اهمیت است، این است که راهنما با بخشنامه اشتباه گرفته نشود.

بخشنامه به منظور ابلاغ قوانین و مقررات، ارائه اطلاعات و تغییراتی در روال وضع آموزش متناسب با شرایط هر دانشگاه جهت ابلاغ به ذی‌نفعان (اعضای هیئت علمی، دانشجویان و کارکنان) تهیه و تنظیم و اجرا می‌شود. در این زمینه فرض بفرمایید به عنوان مثال وزارت علوم، تحقیقات و فناوری راهنمایی در ارتباط با یادگیری ترکیبی صادر و به دانشگاه‌ها ابلاغ می‌کند هر دانشگاه به تناسب شرایط خود بخشنامه‌ای بر اساس آن راهنما برای ابلاغ به ذی‌نفعان تهیه و اجرا می‌کند.
 

آنا: به فرض جاری‌سازی راهنمای آموزش ترکیبی در دانشگاه‌ها برای ارزشیابی این آموزش تدابیری داشته‌اید؟

رشیدی: سنجش و ارزشیابی سنجش Assessment فرآیند بررسی، تجزیه و تحلیل و استفاده از داده‌ها برای بهبود عملکرد است در حالی که ارزشیابی Evaluation فرآیند قضاوت در مورد استاندارد‌های از قبل تعیین شده است (معنای نزدیکی دارندکه‌گا‌ها به اشتباه به جای یکدیگر به کار برده می‌شوند.

با توجه به هدف مورد بررسی از نظام سنجش در این راهنما استفاده شده است. نظام سنجش آموخته‌ها، رکن اصلی فرایند یاددهی - یادگیری است و کم‌توجهی به اصول و رویه‌های آن، می‌تواند کیفیت نظام آموزشی را تا سطح انتقال صرف دانش و پرورش دانش‌آموختگان ناکارآمد تنزل دهد. سنجش کیفیت طراحی، اجرا و اثربخشی دوره‌های ترکیبی از عمده‌ترین راهبرد‌های هوشمندانه و اقتضایی برای ارتقای کیفیت فعالیت‌های یاددهی یادگیری در دوره پساکرونا به شمار می‌رود.

سرمایه‌گذاری گسترده انجام شده توسط کشور‌ها در دوره‌های غیرحضوری و ضرورت استفاده بهینه از قابلیت‌های بستر‌های الکترونیکی، به یکی از شاخص‌های سنجش هوشمندی در نظام‌های آموزشی جهان مبدل شده است. از این رو و به منظور زمینه‌سازی برای سنجش کیفیت دوره‌های ترکیبی، در قالب هفت مضمون شامل «تعامل، بازخورد، انعطاف‌پذیری، محتوا، دسترس‌پذیری، خلاقیت، و نظام سنجش آموخته‌ها» تنظیم و ارائه شد و در نهایت اصول اساسی و تجارب بهینه با محوریت نظام سنجش آموخته‌ها در این دوره‌ها شامل ۱۶۰ پیشنهاد کاربردی تنظیم شود.

 گفتنی است که برای فاصله گرفتن از نگاه متداول و مُخرب یکسان‌نگر در حوزه‌های متنوع علمی، ضرورت دارد این دستورالعمل‌ها و رهنمود‌های ارائه شده، متناسب با زمینه موضوعی، بلوغ سازمانی و نیاز‌های خاص دانشجویان دانشگاه و محیط آموزشی تدوین و تنظیم شود.